Pomnik, oparty o południową stronę wzgórza akropolu i zbudowany z materiałów wulkanicznych, ma średnicę około 102 metrów i był w stanie pomieścić co najmniej 7 000 widzów. Dziś większość jaskiń (tarasów), jedna krawędź orkiestry i niewielka część sceny są widoczne.

Jaskinia spoczywa na trzech wysokich, sklepionych korytarzach zaprojektowanych w celu ułatwienia ruchu publiczności. Sekcja środkowa i dolna, podzielone poziomo na trzy części przez dwa przejścia (praecinctiones), są podzielone pionowo na dziewięć klinów na osiem schodów. Siedzenia są w wapieniu, dolne rzędy drugiego i trzeciego klina zostały jednak wyłożone marmurem, a teatr zarezerwowany dla osobistości.

Również orkiestra została wyłożona marmurem. Za środkową jaskinią stał wysoki mur, który oddzielał górną część, do której prowadziły dwie klatki schodowe na zewnętrznej ścianie teatru. Funkcja platformy w centrum tego odcinka pozostaje niepewna: być może niosła małą świątynię, tak jak w innych budynkach teatralnych na Italii i północno-afrykańskim. Chronologia budynku jest bardzo dyskutowana. Na pewno do późnej starożytności do wodociągów, a może także do dramatu, w obecnej formie wydaje się datować na pierwsze dziesięciolecia drugiego wieku naszej ery.
Pozostałości architektoniczne odnoszące się do co najmniej dwóch poprzednich faz zostały zidentyfikowane w różnych częściach pomnika i zostały przypisane do pierwszego wieku naszej ery (Julian-Claudian i Flavian Age). Prawdopodobnie ponadto teatr rzymski został nałożony na klasyczny teatr grecki - teatr, w którym Alcybiades przemawiał do mieszkańców Katanii podczas wojny w Peloponezie. Z wcześniejszych struktur należących do greckiego miasta nie zidentyfikowano jednak żadnych konkretnych szczątków.

W XI wieku, na rozkaz hrabiego Rogera, teatr został pozbawiony marmurowego opatrunku, który był używany głównie przy budowie katedry. W drugiej połowie XVIII wieku książę Biscari rozpoczął wykopaliska pomnika, odzyskując między innymi napisy, ozdoby z marmuru i fragmenty posągów (obecnie w Muzeum Miejskim).
W 1935 r. nastąpiło wyburzenie niektórych budynków, które w ciągu stuleci wtargnęły do ​​jaskini. Operacja ta jest dziś niekompletna. Ostatnie dziesięciolecia były świadkami odbudowy niektórych widocznych części teatru. Wreszcie, w 1979 i 1980 r. Badania przeprowadzone przez Superintendencję Archeologiczną Syracuse i Uniwersytet w Katanii, a także identyfikację elementów użytecznych w datowaniu różnych faz budowy, ujawniły również ważne pozostałości aparatury scenicznej.