9 czerwca 1099 r. Była bardzo ważną datą dla miasta Modena. Tego dnia położono pierwszy kamień miejskiej katedry, wspaniały przykład sztuki romańskiej, który zadziwił społeczeństwo w tamtym czasie i nadal dziwi nas niezwykłym pięknem i oryginalnością. Relacja z tego okresu, Relatio de innovazione ecclesiae Sancti Geminiani…, mówi nam, że wybór architekta nastąpił dzięki cudownej boskiej inspiracji: duchowieństwo i obywatele Modeny powierzyli planowanie projektu katedry Lanfranco, który stworzył odważną nową formę architektura, wzór dla sztuki romańskiej, która rozkwitła za nim. Badania naukowe przeprowadzone podczas ostatnich prac renowacyjnych, które rozpoczęły się w 2006 r., Ujawniły, że materiał uratowany z rzymskiej Modeny, Mutiny, został użyty do pokrycia kamiennego budynku.

Struktura Lanfranco, bazylika podzielona na trzy nawy na przemian kolumnami i filarami z podniesionym prezbiterium nad kryptą, została następnie harmonijnie wyrzeźbiona przez Wiligelmo, Ten rzeźbiarz i inni działający na początku XII wieku byli odpowiedzialni za wspaniały dekoracje pokrywające kapitele na loggii, zajęte kolumny i półki w dolnych łukach. Te wzory architektoniczne w postaci roślin i fantastycznych istot pojawiają się w regularnych odstępach na całym obwodzie katedry.

Główny portal i większość rzeźb na fasadzie, zarówno świętych, jak i świeckich, niebiańskich lub potwornych, były również produktem warsztatu Wiligelmo. Podsumowują cały duchowy świat średniowiecznego człowieka, jego wiarę, nadzieje, obawy, pewność i wątpliwości. Po dziewięciu stuleciach poruszająca ekspresja Wiligelmo Reliefs z Genesis wyrzeźbiona na ogromnych kamiennych płytach, które również zostały poddane recyklingowi, jednak pozostają niezrównane. Historie Adama i Ewy, Kaina i Abla oraz Arki Noego wciąż zachowują swoją pierwotną silną intensywność, niezwykły ładunek emocjonalny i niezwykłą siłę narracyjną.

Rzeźba zdobiąca dwa pozostałe drzwi otwarte przez Lanfranco w katedrze również sięga pierwszych dwudziestu lat dwunastego wieku. Porta dei Principi (Brama Książąt), która wychodzi na Piazza Grande, obejmuje wiernych i opowiada im historię świętego Geminianusa, patrona Modeny, reprezentowanego wizualnie i przekształconego w narrację z obrazami o wyjątkowej jakości.

Po północnej stronie, w pobliżu dzwonnicy Ghirlandina, znajduje się „Porta della Pescheria” (brama targu rybnego), oryginalna ze względu na ludzkość dwóch rzeźbionych Telamonów, którzy wydają się pytać każdego, kto przekracza próg pomocy w dźwiganiu ich ogromnego ciężaru. Człowiek i jego praca są również reprezentowani w rzeźbionych ramach drzwi, z których każda przedstawia dwanaście miesięcy roku przedstawianych jako robotnicy rolni zajęci na polach. Fantastyczne opowieści pojawiają się zarówno na niezwykłej archiwolcie drzwi, wyrzeźbionej w przygodach króla Artura w Bretanii, jak i na obu framugach drzwi i architrawie, gdzie ze skomplikowanych splotów życia roślin wyłaniają się zwierzęta ze starożytnych baśni Phaedrusa i Romana de Renarda.

Na szczególną uwagę zasługują Metopy, rzeźbiarskie reliefy na rzutach dachu przedstawiające żywą grupę wyobrażonych i potwornych istot. Te znalezione dziś w katedrze są w rzeczywistości reprodukcjami, ponieważ oryginały zostały przeniesione do „Muzeum Epigraficznego” w celach konserwacyjnych.

Po mistrzostwach z Campione w latach 1170-80, ci mistrzowie z doliny Po pokazali również wiedzę o rzeźbach w baptysterium w Parmie i byli odpowiedzialni za ambonę i zasłonę w katedrze, prowadzącą do wejścia do krypty .

Od końca XII wieku do pierwszej połowy czternastego Mistrzowie Campionesi pracowali nad katedrą i dzwonnicą Ghirlandina. Były to grupy budowniczych i rzeźbiarzy z Campione nad Jeziorem Lugano, zorganizowane w prawdziwe warsztaty rodzinne. To mistrzowie Campionesi otworzyli duże okno z różami, dwa boczne drzwi w fasadzie i wspaniałą Porta Regia na „Piazza Grande”, która wyróżnia się na tle białej ściany katedry ze względu na chromatyczne efekty jej delikatny marmur w kolorze różowym. Zbudowali także fałszywy transept dodany do oryginalnego układu bazyliki zaprojektowanego przez Lanfranco.

Wewnątrz katedry

W nawie głównej Enrico da Campione zbudował ambonę w 1322 r.

W krypcie mieści się grobowiec San Gemimianus, patrona Modeny i arcydzieło z Modeny Renesans, Adoracja Pasterzy, grupa w polichromowanej terakocie Guido Mazzoni (1480 - 1485 ca)